Shloka 8
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
क्षत्रियातिरथाम्बष्ठा उग्रा वैदेहकास्तथा । श्वपाका: पुल्कसा: स्तेना निषादा: सूतमागधा:,नरेश्वर! क्षत्रिय, अतिरथ, अम्बष्ठ, उग्र, वैदेह, श्वपाक, पुल्कस, स्तेन, निषाद, सूत, मागध, अयोग, करण, व्रात्य और चाण्डाल--ये ब्राह्मण आदि चार वर्णोसे अनुलोम और विलोम वर्णकी स्त्रियोंके साथ परस्पर संयोग होनेसे उत्पन्न होते हैं
kṣatriyātirathāmbaṣṭhā ugrā vaidehakās tathā | śvapākāḥ pulkasāḥ stenā niṣādāḥ sūtamāgadhāḥ ||
પરાશરે કહ્યું—હે નરેશ્વર! ક્ષત્રિય, અતિરથ, અંબષ્ઠ, ઉગ્ર અને વૈદેહક; તેમજ શ્વપાક, પુલ્કસ, સ્તેન, નિષાદ, સૂત અને માગધ—આ નામિત સમુદાયો ચાર વર્ણોના પરસ્પર સંયોગથી, અનુલોમ અને વિલોમ—બન્ને પ્રકારના સંબંધોથી, ઉત્પન્ન કહેવાય છે.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharma-style taxonomy: certain named communities are explained as arising from inter-varṇa unions categorized as anuloma (in-order) and viloma (reverse). The underlying teaching is the text’s concern with regulating social identity through lineage and marriage norms.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Parāśara addresses a king and enumerates various groups, framing them as products of different kinds of intermixture among the four varṇas, as part of a broader discourse on social and legal order.