Shloka 1
Vasiṣṭha–Karāla-Janaka Saṃvāda: Aśuddha-Sevana, Guṇa-Dr̥ṣṭi, and Sāṃkhya–Yoga Ekārthatā
Mahābhārata 12.293
अपन क्ाता बछ। आर: 2 त्रिनवर्त्याधेकद्विशततमो< ध्याय: पराशरगीता--शूद्रके लिये सेवावृत्तिकी प्रधानता, सत्संगकी महिमा और चारों वर्णोंके धर्मपालनका महत्त्व पराशर उवाच वृत्ति: सकाशाद् वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना । प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान् कुरुते सदा,पराशरजी कहते हैं--राजन्! शूद्रके लिये तीनों वर्णोकी सेवासे जीवन-निर्वाह करना ही सबसे उत्तम है। शूद्रके लिये निर्दिष्ट सेवावृत्तिका यदि वे प्रेमपूर्वक पालन करें तो वह सदा उन्हें धर्मिष्ठ बनाती है
parāśara uvāca | vṛttiḥ sakāśād varṇebhyas tribhyo hīnasya śobhanā | prītyopanītā nirdiṣṭā dharmiṣṭhān kurute sadā ||
પરાશર બોલ્યા—હે રાજન! ત્રણ (ઉચ્ચ) વર્ણોથી નીચા એવા શૂદ્ર માટે તેમની સેવા કરીને જીવનનિર્વાહ કરવો જ સર્વોત્તમ અને શોભન વૃત્તિ છે. નિર્ધારિત આ સેવાવૃત્તિ જો સદ્ભાવ અને ભક્તિથી કરવામાં આવે, તો તે તેને સદા ધર્મમાં સ્થિર કરે છે.
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a prescribed livelihood aligned with one’s social duty—here, service as a vocation—when performed willingly and with goodwill, becomes a means of cultivating steadiness in dharma rather than merely a way to survive.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, the sage Parāśara addresses a king and begins outlining duties and proper livelihoods by varṇa, emphasizing the ethical value of performing one’s assigned work with sincere intention.