Shloka 138
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
Devanagari script
प्रथयिष्यति वै लोकान् पृथुरित्येव शब्दित: । क्षताद् यो वै त्रायतीति स तस्मात् क्षत्रिय: स्मृत:
Translation
ઋષિઓએ વિચાર્યું કે તેઓ સર્વ લોકોમાં ધર્મની મર્યાદા પ્રથિત (સ્થાપિત) કરશે; તેથી તેમનું નામ ‘પૃથુ’ રાખ્યું. તેઓ ‘ક્ષત’ એટલે દુઃખમાંથી સૌનું ત્રાણ કરતા; તેથી જ તેઓ ‘ક્ષત્રિય’ કહેવાયા.
Word by Word
प्रथयिष्यतिwill make famous / will spread
प्रथयिष्यति:
Karta
TypeVerb
Rootप्रथय् (प्रथ् caus.)
FormLṛṭ (simple future), 3rd, singular, Parasmaipada
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
लोकान्worlds / people
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
Formmasculine, accusative, plural
पृथुःPṛthu (name)
पृथुः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथु
Formmasculine, nominative, singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवonly / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शब्दितःnamed / called
शब्दितः:
TypeAdjective
Rootशब्दित (PPP of √शब्द्)
Formmasculine, nominative, singular
क्षतात्from harm / from injury
क्षतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षत
Formneuter, ablative, singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
त्रायतिprotects / saves
त्रायति:
TypeVerb
Rootत्रा (√त्रै/त्रा)
FormLaṭ (present), 3rd, singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, ablative, singular
क्षत्रियःKṣatriya (warrior/protector class)
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formmasculine, nominative, singular
स्मृतःis considered / is remembered as
स्मृतः:
TypeAdjective
Rootस्मृत (PPP of √स्मृ)
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes