Shloka 43
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
अर्थाश्व दुर्लभॉल्लोके क्लेशांश्व सुलभांस्तथा । दुःखं चैव कुट॒म्बार्थे यः पश्यति स मुच्यते
arthāś ca durlabhā loke kleśāṃś ca sulabhāṃs tathā | duḥkhaṃ caiva kuṭumbārthe yaḥ paśyati sa mucyate ||
ભીષ્મે કહ્યું—આ લોકમાં ધન-લાભ દુર્લભ છે, પરંતુ ક્લેશ સહેલાઈથી મળે છે. અને કુટુંબના પાલન-પોષણ માટે પણ મનુષ્યને દુઃખ સહન કરવું પડે છે. જે આ યથાર્થને સ્પષ્ટ જુએ છે, તે મોહ-આસક્તિથી છૂટીને મુક્ત થાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A realistic discernment: wealth is difficult to secure, hardships are plentiful, and even family maintenance entails suffering; seeing this clearly fosters detachment and leads toward liberation from saṃsāra.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on dharma and the path to inner freedom, emphasizing sober insight into worldly life as a basis for renunciation and release.