Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga

Non-attachment

अपनी उन्नति चाहनेवाले साधकको चाहिये कि जिस पापकर्मके संस्कारोंसे युक्त हुआ मनुष्य खाटपर पड़कर दुःख भोगता है, उस कर्मको पहलेसे ही न करे ।। यत्र राजा च राज्ञश्न पुरुषा: प्रत्यनन्तरा: । कुटम्बिनामग्रभुजस्त्यजेत्‌ तद्‌ राष्ट्रमात्मवान्‌,जहाँ राजा और राजाके निकटवर्ती अन्य पुरुष कुटुम्बी-जनोंसे पहले ही भोजन कर लेते हैं, उस राष्ट्रको मनस्वी पुरुष अवश्य त्याग दे

nārada uvāca |

āpannāṃ unnatiṃ kāṅkṣan sādhako 'yaṃ vicakṣaṇaḥ |

yasya pāpakṛta-saṃskārair yukto martyaḥ śayane patan duḥkhaṃ bhuṅkte, tat karma pūrvam eva na kuryāt ||

yatra rājā ca rājñaś ca puruṣāḥ praty-anantarāḥ |

kuṭumbinām agra-bhujas tyajet tad rāṣṭram ātmavān ||

પોતાની ઉન્નતિ ઇચ્છનાર સાધકે, જે પાપકર્મના સંસ્કારોથી યુક્ત થઈ મનુષ્ય પછી ખાટ પર પડી દુઃખ ભોગવે છે, તે કર્મ શરૂઆતથી જ ન કરવું જોઈએ. અને જ્યાં રાજા તથા રાજાના નજીકના પુરુષો કુટુંબીઓ કરતાં પહેલાં જ ભોજન કરે છે, તે રાજ્યને આત્મસંયમી પુરુષે અવશ્ય ત્યાગવું જોઈએ.

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
पुरुषाःmen/persons
पुरुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्यनन्तराःimmediately following; close attendants
प्रत्यनन्तराः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootप्रत्यनन्तर
FormMasculine, Nominative, Plural
कुटम्बिनाम्of householders/family-men
कुटम्बिनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुटम्बिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
अग्रभुजःeating first (before others)
अग्रभुजः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअग्रभुज्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्यजेत्should abandon
त्यजेत्:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
राष्ट्रम्kingdom/state
राष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Accusative, Singular
आत्मवान्self-controlled; wise
आत्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootआत्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Narada
K
king (rājā)
K
king's close attendants (praty-anantarāḥ)
H
householders (kuṭumbinaḥ)
R
realm/kingdom (rāṣṭra)