Shloka 40
अपश्यन्तो<5नुविषयं भुज्जते विघसाशिन: । भुज्जानाश्षात्मविषयान् विषयान् विद्धि कर्मणाम्,जो विघसाशी (भृत्यवर्ग ओर अतिथि आदिको भोजन करानेके बाद बचा हुआ भोजन करनेवाले) हैं, वे तिक्त-मधुर रस या स्वादकी आलोचना न करते हुए अन्न ग्रहण करते हैं; किंतु जो अपनी रसनाका विषय समझकर स्वादु और अस्वादुका विचार रखते हुए भोजन करते हैं, उन्हें कर्मपाशमें बँधा हुआ ही समझना चाहिये
apaśyanto 'nuviṣayaṃ bhuñjate vighasāśinaḥ | bhuñjānāś cātma-viṣayān viṣayān viddhi karmaṇām ||
જે ‘વિઘસાશી’ છે—અર્થાત્ ભૃત્યવર્ગ અને અતિથિ વગેરેને ભોજન કરાવીને જે બચ્યું હોય તે જ ખાય છે—તે વિષયાસક્તિ તરફ મન ન બાંધીને ભોજન કરે છે; કડવું-મીઠું એવો વિચાર કરીને નથી ખાતા. પરંતુ જે સ્વાદને પોતાની તૃષ્ણાનો વિષય માની, રુચિકર-અરુચિકરનો ભેદ કરીને ખાય છે, તેમને કર્મબંધનમાં બંધાયેલા સમજવા જોઈએ—કારણ કે તેમના માટે ઇન્દ્રિયભોગ જ પ્રેરણા બની જાય છે.
नारद उवाच
Educational Q&A
Eating becomes liberating when it is done without attachment to taste and after fulfilling one’s duty to others (dependents/guests). When one eats for sensory pleasure—fixating on sweet vs. bitter—one reinforces desire and remains bound by karma.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Nārada contrasts two modes of eating: the vighasāśin who eats leftovers without sensory fixation, and the pleasure-seeker who makes taste the aim—showing how intention determines bondage or freedom.