Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 713
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
Devanagari script
गजेन्द्रकर्ण गोकर्ण पाणिकर्ण नमोस्तु ते । आपके कान भी सब ओरे हैं। संसारमें जो कुछ है
Translation
ગજેન્દ્રકર્ણ, ગોકર્ણ, પાણિકર્ણ—તમને નમસ્કાર. તમારા કાન સર્વ દિશાઓમાં છે; જગતમાં જે કંઈ છે તે સર્વને વ્યાપીને તમે સ્થિત છો. શંકુકર્ણ, મહાકર્ણ, કુંભકર્ણ, અર્ગવાલય, ગજેન્દ્રકર્ણ, ગોકર્ણ અને પાણિકર્ણ—આ સાત પાર্ষદ તમારા જ સ્વરૂપ છે; તે સર્વ રૂપોમાં તમને પ્રણામ.
Word by Word
गजेन्द्रकर्णO one whose ears are like an elephant-lord’s (great-eared one)
गजेन्द्रकर्ण:
Sambodhana
TypeNoun
Rootगजेन्द्रकर्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
गोकर्णO cow-eared one
गोकर्ण:
Sambodhana
TypeNoun
Rootगोकर्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
पाणिकर्णO hand-eared one
पाणिकर्ण:
Sambodhana
TypeNoun
Rootपाणिकर्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
नमःsalutation, homage
नमः:
Karta
TypeNoun
Rootनमस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes