Shloka 6
Adhyāya 272: Vṛtrasya Dharmiṣṭhatā, Indrasya Mohaḥ, Vasiṣṭha-upadeśaḥ
Vṛtra’s dharmic stature; Indra’s disorientation; Vasiṣṭha’s counsel
Devanagari script
लोभमोहाभिभूतस्य रागद्वेषान्वितस्य च । न धर्मे जायते बुद्धिर्व्याजादू धर्म करोति च,लोभ और मोहसे घिरे हुए तथा राग-द्वेषके वशीभूत हुए मनुष्यकी बुद्धि धर्ममें नहीं लगती है। वह किसी-न-किसी बहानेसे दिखाऊ धर्मका आचरण करता है
Transliteration
Bhīṣma uvāca | lobhamohābhibhūtasya rāgadveṣānvitasya ca | na dharme jāyate buddhir vyājād dharmaṃ karoti ca ||
Translation
લોભ અને મોહથી ઘેરાયેલો તથા રાગ-દ્વેષના વશમાં રહેલો મનુષ્ય ધર્મમાં બુદ્ધિ પામતો નથી; તે કોઈ ને કોઈ બહાને માત્ર દેખાડાનો ધર્મ કરે છે.
Word by Word
लोभमोहाभिभूतस्यof one overcome by greed and delusion
लोभमोहाभिभूतस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootलोभमोहाभिभूत (अभि√भू + क्त)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
रागद्वेषान्वितस्यof one possessed of attachment and aversion
रागद्वेषान्वितस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरागद्वेषान्वित (अन्वि√इ + क्त)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
धर्मेin dharma / in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
जायतेarises / is born
जायते:
TypeVerb
Root√जन् (जायते)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
बुद्धिःintelligence / understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
व्याजात्from a pretext / as an excuse
व्याजात्:
Apadana
TypeNoun
Rootव्याज
FormMasculine, Ablative, Singular
धर्मम्dharma / righteous conduct
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
करोतिdoes / performs
करोति:
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes