Shloka 28
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
Devanagari script
यो राज्ञो दम्भमोहेन किंचित् कुर्यादसाम्प्रतम् । सर्वोपायैर्नियम्य: स तथा पापान्निवर्तते
Translation
જો કોઈ માણસ દંભ કે મોહના કારણે રાજા પ્રત્યે કિંચિત્ પણ અનુચિત વર્તન કરે, તો સર્વ ઉપાયોથી તેને નિયંત્રિત કરવો જોઈએ; એમ કરવાથી તે પાપકર્મથી દૂર થાય છે.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
दम्भ-मोहेनby arrogance and delusion
दम्भ-मोहेन:
Karana
TypeNoun
Rootदम्भ + मोह
FormMasculine, Instrumental, Singular
किञ्चित्something; even a little
किञ्चित्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Karma
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
असाम्प्रतम्improper; not appropriate
असाम्प्रतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसाम्प्रत
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्व-उपायैःby all means/measures
सर्व-उपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्व + उपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
नियम्यःto be restrained; should be restrained
नियम्यः:
Karma
TypeVerbal adjective
Rootनि-यम्
FormMasculine, Nominative, Singular, ya (gerundive; to be restrained)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus; in that way
तथा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootतथा
पापात्from sin/evil
पापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Ablative, Singular
निवर्ततेturns back; desists
निवर्तते:
Karta
TypeVerb
Rootनि-वृत्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
हुमत्सेन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes