Shloka 24
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
राजानो लोकयात्रार्थ तप्यन्ते परमं तप: । तेडपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च
rājāno lokayātrārthaṁ tapyante paramaṁ tapaḥ | te ḍapatrapanti tādṛgbhyas tathāvṛttā bhavanti ca ||
હુમત્સેન બોલ્યો—લોકયાત્રા યથાવત્ સુવ્યવસ્થિત રીતે ચાલે તે માટે રાજાઓ પરમ તપ કરે છે. પોતાના રાજ્યમાં ચોર-લૂંટારુઓ હોવા પર તેમને લાજ થાય છે; તેથી પ્રજાને શુદ્ધ, સદાચારી અને સુખી બનાવવા ઇચ્છીને તેઓ એવા નિયમબદ્ધ પરિશ્રમમાં પ્રવૃત્ત થાય છે.
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
A king’s true ‘tapas’ is disciplined governance for public welfare: maintaining social order (lokayātrā), preventing crime, and cultivating the moral and material well-being of the subjects. Shame at disorder becomes a moral spur toward responsible rule.
Humat-sena is explaining why rulers undertake severe discipline: not for personal display, but to ensure the smooth functioning of society. He frames effective law-and-order and the uplift of the people as a form of royal austerity.