Shloka 42
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
का तैले का घृते ब्रह्मन् मधुन्यप्यौषधेषु वा,किंतु ब्रह्म! तेल, घी, शहद और दवाओंकी बिक्री करनेमें क्या हानि है, बहुत-से मनुष्य तो दंश और मच्छरोंसे रहित देशमें उत्पन्न और सुखसे पले हुए पशुओंको यह जानते हुए भी कि ये अपनी माताओंको बहुत प्रिय हैं और इनके बिछुड़नेसे उन्हें बहुत कष्ट होगा, जबरदस्ती आक्रमण करके ऐसे देशोंमें ले जाते हैं जहाँ दंश, मच्छः और कीचड़की अधिकता होती है। कितने ही बोझ ढोनेवाले पशु भारी भारसे पीड़ित हो लोगोंद्वारा अनुचित रूपसे सताये जाते हैं
kā taile kā ghṛte brahman madhuny apy auṣadheṣu vā | kintu brahman taila-ghṛta-madhu-auṣadhi-vikraye kim hāniḥ | bahavo manuṣyā daṃśa-maśaka-rahite deśe jātān sukhaṃ pṛtān paśūn etad jñātvāpi—eteṣāṃ mātaraḥ teṣāṃ priyāḥ, teṣāṃ viyogena ca tāḥ duḥkhaṃ prāpsyanti—balād ākramya tān deśān nayanti yatra daṃśa-maśakāḥ paṅkaś ca bahulaḥ | kecid api bhāra-vāhakāḥ paśavaḥ guru-bhāra-pīḍitā manuṣyaiḥ anucitena prakāreṇa tāḍyante |
તુલાધાર બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણ! તેલ, ઘી, મધ કે ઔષધોમાં દોષ શું? પરંતુ જુઓ, બ્રાહ્મણ—દંશ અને મચ્છર વિનાના દેશોમાં સુખથી ઉછેરાયેલા પશુઓને, તેઓ પોતાની માતાઓને અત્યંત પ્રિય છે અને વિયોગથી માતાને ભારે દુઃખ થશે—આ જાણતા હોવા છતાં, ઘણા લોકો બળપૂર્વક આક્રમણ કરીને પકડી લે છે; અને તેમને દંશ, મચ્છર તથા કાદવ ભરેલા પ્રદેશોમાં હાંકી લઈ જાય છે. તેમજ ઘણા ભારવાહક પશુઓ ભારે ભારથી દબાઈ, લોકો દ્વારા અવిధિ રીતે સતાવાય છે।
तुलाधार उवाच