Shloka 21
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
Devanagari script
स तौ दयावान ब्रद्यर्षिरुपप्रैक्षत दम्पती | कुर्वाणौ नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभि:
Translation
તે બ્રહ્મર્ષિ દયાળુ હતા; તેથી તે બંને પક્ષીઓને તૃણતંતુઓથી તેમની જટામાં માળો બાંધતા જોઈને પણ તેમણે તેમને એમ જ રહેવા દીધા—હટાવવાની કે ઉડાડવાની કોઈ ચેષ્ટા કરી નહીં.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तौthose two
तौ:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Dual
दयावान्compassionate
दयावान्:
Karta
TypeAdjective
Rootदयावत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणर्षिःbrahmin-sage
ब्राह्मणर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मणर्षि
FormMasculine, Nominative, Singular
उपप्रैक्षतlooked on / observed
उपप्रैक्षत:
TypeVerb
Rootप्रेक्ष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, उप
दम्पतीthe couple (pair)
दम्पती:
Karma
TypeNoun
Rootदम्पती
FormMasculine, Accusative, Dual
कुर्वाणौdoing / making
कुर्वाणौ:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Accusative, Dual
नीडकम्a nest
नीडकम्:
Karma
TypeNoun
Rootनीडक
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
जटासुin (his) matted locks
जटासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजटा
FormFeminine, Locative, Plural
तृणतन्तुभिःwith strands/filaments of grass
तृणतन्तुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootतृणतन्तु
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes