Shloka 15

कालनियमः शोकशमनं च

Kāla as Regulator; Pacification of Grief

Devanagari script

यदा न भावं कुरुते सर्वभूतेषु पापकम्‌ । कर्मणा मनसा वाचा ब्रद्म सम्पद्यते तदा

Transliteration

yadā na bhāvaṃ kurute sarvabhūteṣu pāpakam | karmaṇā manasā vācā brahma sampadyate tadā ||

Translation

“જ્યારે તે કર્મથી, મનથી અને વાણીથી સર્વ ભૂતો પ્રત્યે પાપબુદ્ધિ રાખતો નથી—ત્યારે તે બ્રહ્મને પ્રાપ્ત થાય છે.”

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• भावम्: disposition/attitude (here: evil intent)
• भावम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भाव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• कुरुते: does/makes
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada

• सर्वभूतेषु: towards/in all beings
• सर्वभूतेषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सर्वभूत
• Form: Neuter, Locative, Plural

• पापकम्: sinful/evil
• पापकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पापक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• कर्मणा: by action/deed
• कर्मणा: Karana
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• मनसा: by mind
• मनसा: Karana
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• वाचा: by speech/word
• वाचा: Karana
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• ब्रह्म: Brahman (the Absolute)
• ब्रह्म: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• सम्पद्यते: attains/comes to
• Type: Verb
• Root: सम् + पद्
• Form: Present, Third, Singular, Atmanepada

• तदा: then
• तदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Brahman
• sarvabhūta (all beings)