Shloka 12
कालनियमः शोकशमनं च
Kāla as Regulator; Pacification of Grief
Devanagari script
तुष्टेन किज्चित् परमं सा सम्यक् प्रतितिष्ठति । विनीतक्रोधहर्षस्य सततं सिद्धिरुत्तमा
Translation
સંતોષથી મોટું કંઈ નથી. જેણે ક્રોધ અને હર્ષને જીત્યા છે, તેના હૃદયમાં તે પરમ વૈરાગ્યરૂપ સંતોષ સમ્યક રીતે પ્રતિષ્ઠિત થાય છે અને તેને જ સદા ઉત્તમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.
Word by Word
तुष्टेनby/with contentment; by one who is satisfied
तुष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootतुष्ट (√तुष्)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
किञ्चित्anything; something (at all)
किञ्चित्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
परम्higher; supreme
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
साthat (she/it) (i.e., that contentment)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
सम्यक्properly; fully; rightly
सम्यक्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
प्रतितिष्ठतिbecomes established; firmly abides
प्रतितिष्ठति:
TypeVerb
Rootप्रति-√स्था
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
विनीतक्रोधहर्षस्यof one whose anger and joy are subdued
विनीतक्रोधहर्षस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootविनीतक्रोधहर्ष
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
सततम्always; continually
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
सिद्धिःsuccess; attainment; accomplishment
सिद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
उत्तमाhighest; excellent
उत्तमा:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes