Shloka 12
Daṇḍa, Ahiṃsā, and Proportional Kingship: The Dyumatsena–Satyavān Dialogue (दण्ड-अहिंसा-विवेकः)
Devanagari script
विद्य चैवं न वा विद्य शक््यं वा वेदितुं न वा । अणीयान् क्षुरधाराया गरीयानपि पर्वतात्,हम धर्मको जानते हों या न जानते हों, धर्मस्वरूप जाना जा सकता हो या नहीं; इतना तो हम समझते ही हैं कि धर्म छूरेकी धारसे भी सूक्ष्म और पर्वतसे भी अधिक विशाल एवं भारी है
Transliteration
vidyā caiva na vā vidyā śakyaṃ vā vedituṃ na vā | aṇīyān kṣuradhārāyā garīyān api parvatāt |
Translation
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—અમે ધર્મ જાણીએ કે ન જાણીએ; તેનું યથાર્થ સ્વરૂપ જાણવું શક્ય હોય કે ન હોય—એટલું તો નિશ્ચિત છે કે ધર્મ છરીની ધાર કરતાં પણ વધુ સૂક્ષ્મ છે અને પર્વત કરતાં પણ વધુ ભારે તથા વિશાળ છે.
Word by Word
विद्मwe know
विद्म:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवम्thus / in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
विद्मwe know
विद्म:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, बहुवचन
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य (√शक्)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वेदितुम्to know / to ascertain
वेदितुम्:
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
Formतुमुन् (infinitive)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अणीयान्finer / more subtle
अणीयान्:
TypeAdjective
Rootअणीयस् (अणु-तरा)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षुरधारायाःof the razor's edge
क्षुरधारायाः:
TypeNoun
Rootक्षुरधारा
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
गरीयान्heavier / more weighty
गरीयान्:
TypeAdjective
Rootगरियस् (गुरु-तरा)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven / also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पर्वतात्than a mountain / from a mountain
पर्वतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपर्वत
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes