Shloka 9
Jājali’s Austerities and the Summons to Tulādhāra (जाजलि–तुलाधार-इतिहासः)
Devanagari script
शरीर पुरमित्याहुः स्वामिनी बुद्धिरिष्यते । तत्त्वबुद्धे:ः शरीरस्थं मनो नामार्थचिन्तकम्
Translation
આ શરીરને પુર અથવા નગર કહે છે. બુદ્ધિ આ નગરની રાણી માનવામાં આવે છે અને શરીરમાં વસતું મન—નિશ્ચયાત્મિકા બુદ્ધિરૂપ રાણીના અર્થસિદ્ધિ વિષે વિચાર કરનાર મંત્રી છે.
Word by Word
शरीरम्the body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
पुरम्a city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
आहुःthey say/call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
स्वामिनीmistress/queen
स्वामिनी:
Karta
TypeNoun
Rootस्वामिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
इष्यतेis considered/accepted
इष्यते:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal sense
तत्त्वबुद्धेःof true/discriminative understanding
तत्त्वबुद्धेः:
TypeNoun
Rootतत्त्वबुद्धि
FormFeminine, Genitive, Singular
शरीरस्थम्situated in the body
शरीरस्थम्:
Karta
TypeAdjective
Rootशरीरस्थ
FormNeuter, Nominative, Singular
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
नामindeed/by name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
अर्थचिन्तकम्one who thinks/considers the meaning/purpose
अर्थचिन्तकम्:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थचिन्तक
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes