Shloka 5
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति | यदा नेच्छति न देष्टि ब्रह्म सम्पद्यते तदा
yadā cāyaṃ na bibheti yadā cāsmān na bibhyati | yadā necchati na deṣṭi brahma sampadyate tadā ||
વ્યાસે કહ્યું—જ્યારે તે કોઈ પ્રાણીથી ડરતો નથી અને કોઈ પ્રાણી પણ તેને ડરતું નથી; અને જ્યારે તે ઇચ્છા તથા દ્વેષ—બન્નેનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરે છે—ત્યારે જ તે ક્ષણે તેને બ્રહ્મભાવ પ્રાપ્ત થાય છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Brahman-realization is indicated by a transformed ethical presence: one becomes harmless and fearless—neither fearing others nor causing fear—and one has relinquished both desire (icchā) and hatred/aversion (dveṣa). Inner freedom expresses itself outwardly as non-threatening conduct.
In the instruction-oriented setting of the Śānti Parva, Vyāsa states a criterion of spiritual attainment: the realized person is free from reactive emotions that generate conflict—fear, craving, and hatred—and thus lives in a way that brings safety to others and reflects inner liberation.