Shloka 3
मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
ज्ञातिवत् सर्वभूतानां सर्ववित् सर्ववेदवित् । नाकामो ग्रियते जातु न तेन न च वै द्विज:
vyāsa uvāca | jñātivat sarvabhūtānāṁ sarvavit sarvavedavit | nākāmo mriyate jātu na tena na ca vai dvijaḥ ||
વ્યાસે કહ્યું—જે સર્વ પ્રાણીઓને પોતાના કુટુંબ સમાન માને છે, જે જાણવાપાત્ર તત્ત્વનો જ્ઞાતા છે, જે સર્વ વેદોના સારને સમજે છે, અને જે કામનામુક્ત છે—તે ખરેખર કદી મરતો નથી; જન્મ-મરણના બંધનથી સદાકાળ માટે મુક્ત થાય છે. તેથી તેને બ્રાહ્મણ નથી કહેવું યોગ્ય નથી; એ જ સાચો બ્રાહ્મણ છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True brāhmaṇahood is defined by inner qualities—universal kinship and compassion, knowledge of ultimate truth and the Vedas’ essence, and freedom from desire—leading to liberation beyond birth and death.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa states a criterion for who should be regarded as a genuine brāhmaṇa: not merely by birth or label, but by realized knowledge, compassion toward all beings, and desirelessness that culminates in mokṣa.