Shloka 8
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां वश्यात्मा चलितस्मृति: । आत्मन: सम्प्रदानेन मर्त्यों मृत्युमुपा श्वुते,जिसका मन सम्पूर्ण इन्द्रियोंके वशमें होता है, वह मनुष्य विवेक-शक्तिको खो देता है और अपनेको काम आदि शत्रुओंके हाथोंमें सौंपकर मृत्युका कष्ट भोगता है व्यास उवाच एतत् ते वर्तयिष्यामि यथावदनुपूर्वश: । शृणु तत् त्वमिहैकाग्रो यथातत्त्वं यथा च तत् व्यासजीने कहा--बेटा! मैं इस विषयका क्रमशः और यथावत्रूपसे प्रतिपादन करूँगा। यह समस्त विषय तत्त्वतः जैसा है, वह सब तुम यहाँ एकाग्रचित्त होकर सुनो
vyāsa uvāca | indriyāṇāṁ tu sarveṣāṁ vaśyātmā calitasmṛtiḥ | ātmanaḥ sampradānena martyo mṛtyum upāśnute | etat te vartayiṣyāmi yathāvad anupūrvaśaḥ | śṛṇu tat tvam ihaikāgro yathātattvaṁ yathā ca tat |
વ્યાસે કહ્યું— જેનું અંતઃકરણ સર્વ ઇન્દ્રિયોના વશમાં થઈ જાય છે, તેની સ્મૃતિ અને વિવેક ડગમગી જાય છે. તે કામાદિ આંતરિક શત્રુઓને પોતાને સોંપી મૃત્યુનું દુઃખ ભોગવે છે. તેથી હું આ વિષય તને ક્રમશઃ અને યથાવત્ સમજાવીશ; તું અહીં એકાગ્ર થઈ તત્ત્વ જેમ છે તેમ સાંભળ.
व्यास उवाच