Shloka 11
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
लक्षण तु प्रसादस्य यथा स्वप्ने सुखं स्वपेत् । निवाते वा यथा दीपो दीप्यमानो न कम्पते
lakṣaṇaṁ tu prasādasya yathā svapne sukhaṁ svapet | nivāte vā yathā dīpo dīpyamāno na kampate ||
વ્યાસે કહ્યું— પ્રસાદ (અંતઃશુદ્ધિ)નું લક્ષણ આ છે: જેમ માણસ નિદ્રામાં સુખથી સૂઈ જાય છે અને જેમ પવનરહિત સ્થાને પ્રજ્વલિત દીવો કંપતો નથી, તેમ શુદ્ધ મન પણ ડગમગતું નથી—આ જ પરમ શુદ્ધિની ઓળખ છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The core teaching is that true inner purity and serenity (prasāda) are recognized by steadiness: the mind remains unshaken and non-restless, like a lamp that does not flicker in a windless place, and like the ease experienced in deep, happy sleep.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa is describing a practical criterion for spiritual and ethical maturity: not external display, but the inward sign of a mind that has become calm, stable, and free from agitation.