Shloka 19
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
तात प्रत्यक्षधर्माणस्तथा यायावरा गणा: । ऋषीणामुग्रतपसां धर्मनैपुणदर्शिनाम्
tāta pratyakṣa-dharmāṇas tathā yāyāvarā gaṇāḥ | ṛṣīṇām ugra-tapasāṃ dharma-naipuṇa-darśinām ||
વ્યાસે કહ્યું—“તાત! યાયાવર ગણો પણ હતા—જેઓનો ધર્મ તેમના આચરણમાં પ્રત્યક્ષ દેખાતો; તેઓ ઉગ્ર તપસ્વી ઋષિઓ, ધર્મની નૈપુણ્યદૃષ્ટિ ધરાવતા હતા.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
True dharma is not merely theoretical; it becomes ‘pratyakṣa’—directly visible—through disciplined conduct, austerity, and mature ethical discernment as exemplified by accomplished sages.
Vyāsa is describing the presence/character of ascetic groups and powerful sages—wandering renunciants and severe practitioners—highlighting their authority and insight in judging and embodying dharma within the Shānti Parva’s instructional setting.