Shloka 12
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
दन्तोलूखलिका: केचिदश्मकुट्टास्तथा परे | शुक्लपक्षे पिबन्त्येके यवागूं क्वथितां सकृत्
dantolūkhalikāḥ kecid aśmakuṭṭās tathā pare | śuklapakṣe pibanty eke yavāgūṃ kvathitāṃ sakṛt ||
કેટલાક દાંતને જ ઉખળી સમાન કરીને (ચાવીને) જીવન જીવે છે, અને કેટલાક પથ્થરથી કૂટીને ખાય છે. શુક્લપક્ષમાં કેટલાક લોકો ઉકાળેલી યવાગૂ (જવની પાતળી ખીર/કાંજી) દિવસમાં માત્ર એક વાર પીવે છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the diversity and rigor of ascetic disciplines, emphasizing restraint of the senses and appetite as a means to cultivate self-mastery and ethical steadiness (tapas as a support to dharma).
Vyāsa is describing different kinds of ascetics and their practices—some adopting extreme methods of preparing food and others limiting themselves to a single drink of boiled gruel during the bright fortnight—illustrating graded forms of austerity.