Shloka 28
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
आश्रमादाश्रमेष्वेव शिष्यो वर्तेत कर्मणा । इस प्रकार शिष्य यथाशक्ति सेवा करके गुरुको प्रसन्न करे और उन्हें उपहार देकर उनकी अआज्ञासे ब्रह्मचर्य-आश्रमसे दूसरे आश्रमोंमें पदार्पण करे और वहाँ भी उन आश्रमोंके कर्तव्योंका पालन करता रहे ।।
āśramād āśrameṣv eva śiṣyo varteta karmaṇā | vedavrato'pavāsena caturthe cāyuṣo gate,
શિષ્યે આશ્રમથી આશ્રમમાં કર્મ દ્વારા જ વર્તવું જોઈએ. તે યથાશક્તિ ગુરુની સેવા કરીને તેમને પ્રસન્ન કરે; પછી ગુરુની આજ્ઞા લઈને અને ઉપહાર અર્પણ કરીને બ્રહ્મચર્ય આશ્રમથી અન્ય આશ્રમોમાં પ્રવેશ કરે અને ત્યાં પણ તે-તે આશ્રમના ધર્મકર્તવ્યોનું પાલન કરતો રહે. વેદસંબંધિત વ્રત અને ઉપવાસ પાળતાં પાળતાં જ્યારે આયુષ્યનો ચોથો ભાગ વીતી જાય, ત્યારે ગુરુને દક્ષિણા આપી વિધિપૂર્વક સમાવર્તન-સંસ્કાર પૂર્ણ કરે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches āśrama-dharma: a student should honor and serve the guru, complete study with Vedic discipline, and then—only with the teacher’s permission and after offering dakṣiṇā—transition properly to the next life-stage while continuing the duties of each āśrama.
Vyāsa lays down a normative guideline for a disciple’s life-course: service and obedience during brahmacarya, formal completion through samāvartana, and orderly movement into subsequent āśramas with continued adherence to their respective obligations.