Shloka 10
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
शुक उवाच यदिदं वेदवचनं लोकवादे विरुध्यते । प्रमाणे वाप्रमाणे च विरुद्धे शास्त्रता कुत:
śuka uvāca yad idaṃ vedavacanaṃ lokavāde virudhyate | pramāṇe vāpramāṇe ca viruddhe śāstratā kutaḥ ||
શુકે કહ્યું—પિતાજી! વેદના ‘કર્મ કરો’ અને ‘કર્મ છોડો’ એવા બે પ્રકારના વચનો લોકદૃષ્ટિએ વિચારીએ તો પરસ્પર વિરુદ્ધ જણાય છે. એ પ્રામાણિક છે કે અપ્રામાણિક? અને જો પ્રામાણિક હોય, તો પરસ્પર વિરોધ હોવા છતાં તેને શાસ્ત્રવચન કેવી રીતે માનવું? બંને એકસાથે પ્રમાણ કેવી રીતે થઈ શકે? આ હું સ્પષ્ટ સાંભળવા ઇચ્છું છું.
शुक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classic hermeneutic problem: the Veda appears to teach both engagement in action (pravṛtti) and withdrawal/renunciation (nivṛtti). Śuka asks how both can be authoritative despite seeming contradiction, and how liberation can be achieved without rejecting action in a way that conflicts with dharma.
Śuka, in dialogue with his father (traditionally Vyāsa), raises a philosophical doubt about the Veda’s mixed injunctions. He requests a resolution: whether the statements are pramāṇa, how they can be śāstra if mutually opposed, and the practical path to mokṣa that does not create a quarrel with the domain of karma.