Shloka 8

Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)

Devanagari script

कर्मणा जायते प्रेत्य मूर्तिमान्‌ू षोडशात्मक: । विद्यया जायते नित्यमव्यक्त हाव्ययात्मकम्‌,“कर्म करनेसे मनुष्य मृत्युके पश्चात्‌ सोलह- तत्त्वोंके बने हुए मूर्तिमान शरीरको धारण करके जन्म लेता है; किन्तु ज्ञानके प्रभावसे जीव नित्य, अव्यक्त, अविनाशी परमात्माको प्राप्त होता है

Transliteration

bhīṣma uvāca | karmaṇā jāyate pretya mūrtimān ṣoḍaśātmakaḥ | vidyayā jāyate nityam avyaktam avyayātmakam ||

Translation

કર્મથી જીવ મૃત્યુ પછી સોળ તત્ત્વોથી બનેલું મૂર્તિમાન દેહ ધારણ કરીને ફરી જન્મ લે છે; પરંતુ જ્ઞાનથી તે નિત્ય, અવ્યક્ત અને અવિનાશી પરમ તત્ત્વને પ્રાપ્ત થાય છે।

Word by Word

कर्मणाby action/karma

जायतेis born/arises

प्रेत्यhaving departed (after death)

मूर्तिमान्embodied, having form

षोडशात्मकःconsisting of sixteen (principles)

विद्ययाby knowledge

जायतेis born/arises (attains a state)

नित्यम्always/eternally

अव्यक्तthe unmanifest

अव्ययात्मकम्of imperishable nature

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

karma (action)

vidyā (knowledge)

Ṣ

ṣoḍaśa-tattva (sixteen principles)

avyakta (the Unmanifest)

avyaya (the Imperishable)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes