Shloka 5
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
एतेषां चेदनुद्रष्टा पुरुषोडपि सुदारुण:,मनुष्य अत्यन्त दारुण हो या सम्पूर्ण वेदोंका ज्ञाता हो अथवा ब्राह्मण होकर भी वैदिक ज्ञानसे शून्य हो अथवा धर्मपरायण एवं यज्ञशील हो या घोर पापाचारी हो अथवा पुरुषोंमें सिंहके समान शूरवीर हो या बड़े कष्टसे जीवन धारण करता हो, वह यदि इन बारह योगोंका भलीभाँति साक्षात्कार अर्थात् ज्ञान कर ले तो जरा-मृत्युके परम दुर्गम समुद्रसे पार हो जाता है
vyāsa uvāca | eteṣāṃ ced anudraṣṭā puruṣo 'pi sudāruṇaḥ, manuṣyaḥ atyanta-dāruṇo vā sampūrṇa-vedānāṃ jñātā vā brāhmaṇo 'pi vaidika-jñāna-śūnyaḥ vā dharma-parāyaṇaḥ yajña-śīlaḥ vā ghora-pāpācārī vā puruṣeṣu siṃha-samo śūravīro vā mahā-kaṣṭena jīvanaṃ dhārayan vā | sa yadi imān dvādaśa yogān samyag sākṣātkṛtya jñātvā jarā-mṛtyoḥ parama-durgama-samudrāt pāraṃ gacchati ||
વ્યાસે કહ્યું: મનુષ્ય અત્યંત દારુણ હોય, અથવા સર્વ વેદોનો જ્ઞાતા હોય; બ્રાહ્મણ થઈને પણ વૈદિક જ્ઞાનથી શૂન્ય હોય; ધર્મપરાયણ અને યજ્ઞશીલ હોય, અથવા તેના વિરુદ્ધ ઘોર પાપાચારી હોય; પુરુષોમાં સિંહ સમાન શૂરવીર હોય, અથવા ભારે ક્લેશથી જીવન ધારણ કરતો હોય—જો તે આ બાર યોગોનું સાચું સాక్షાત્કાર, એટલે પ્રત્યક્ષ જ્ઞાન કરી લે, તો તે જરા-મૃત્યુના પરમ દુર્ગમ સાગરને પાર કરી જાય છે.
व्यास उवाच