Shloka 34
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
निर्ममश्चनानहड्कारो निर्टन्डश्छिन्नसंशय: । नैव क्रुद्धय॑ति न द्वेष्टि नानृता भाषते गिर:
nirmamaś cānahaṅkāro nirdaṇḍaś chinnasaṁśayaḥ | naiva krudhyati na dveṣṭi nānṛtā bhāṣate giraḥ || samaḥ sarveṣu bhūteṣu brahmāṇam abhivartate |
વ્યાસે કહ્યું—જે મમતા અને અહંકારથી રહિત છે, દંડ આપવાની વૃત્તિથી દૂર છે, જેના સંશયો છિન્ન થયા છે, જે ન ક્રોધ કરે છે ન દ્વેષ, અને જેની વાણી અસત્ય તરફ વળતી નથી—એવો પુરુષ સર્વ ભૂતો પ્રત્યે સમભાવ રાખીને બ્રહ્મને પ્રાપ્ત થાય છે.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Liberation-oriented yoga is defined by inner renunciation and ethical restraint: abandoning possessiveness and ego, giving up anger and hatred, speaking truth, resolving doubt through insight, and maintaining equal regard for all beings—these qualities culminate in realizing/attaining Brahman.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation after the war, Vyāsa presents a concise profile of the true yogin. The focus is not on ritual or power but on character—non-reactivity, truthfulness, and universal equanimity—leading to Brahman-realization.