Shloka 2

Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)

Devanagari script

प्रज्ञया निश्चिता धीरास्तारयन्त्यबुधान्‌ प्लवै: | नाबुधास्तारयन्त्यन्यानात्मानं वा कथंचन,जिन्हें बुद्धिद्वारा तत्त्वका पूर्ण निश्चय हो गया है, वे धीर पुरुष अपनी ज्ञाननौकाद्वारा दूसरे अज्ञानियोंको भी भवसागरसे पार कर देते हैं, परंतु जो अज्ञानी हैं वे न तो दूसरोंको तार सकते हैं और न अपना ही किसी प्रकार उद्धार कर पाते हैं

Transliteration

prajñayā niścitā dhīrās tārayanty abudhān plavaiḥ | nābudhās tārayanty anyān ātmānaṃ vā kathaṃcana ||

Translation

જેઓની પ્રજ્ઞાએ તત્ત્વનો દૃઢ નિશ્ચય કરી લીધો છે, એવા ધીર પુરુષો જ્ઞાનરૂપ તરાપા દ્વારા અજ્ઞાનોને પણ ભવસાગર પાર ઉતારે છે. પરંતુ અજ્ઞાની લોકો ન તો બીજાને પાર ઉતારી શકે છે, ન તો કોઈ રીતે પોતાનો જ ઉદ્ધાર કરી શકે છે.

Word by Word

प्रज्ञयाby wisdom

निश्चिताascertained, firmly convinced

धीराःsteadfast (wise) men

तारयन्तिthey cause to cross, ferry over

अबुधान्the unwise (people)

प्लवैःby boats/rafts

नnot

अबुधाःthe unwise (people)

तारयन्तिthey ferry over

अन्यान्others

आत्मानम्oneself

वाor

कथंचनin any way, at all

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyasa

prajñā (wisdom/insight)

plava (raft/boat, i.e., knowledge as a means of crossing)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes