Shloka 15
कर्मविद्या-भेदः
Karma–Vidyā Distinction: Paths of Bondage and Release
Devanagari script
त॑ तु कालेन महता संकल्प: कुरुते वशे । चित्तं ग्रसति संकल्पं तच्च ज्ञानमनुत्तमम्
Translation
પછી મહાન કાળના પ્રવાહમાં સંકલ્પ (અવ્યક્ત મન) વ્યક્ત મનসহ ચંદ્રને પોતાના વશમાં કરી લે છે. ત્યારબાદ ચિત્ત (સમષ્ટિ બુદ્ધિ) સંકલ્પને ગ્રસી લે છે; અને એ જ ચિત્તને પરમ ઉત્તમ જ્ઞાન માનવામાં આવે છે.
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कालेनby time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, instrumental, singular
महताgreat
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
Formmasculine, instrumental, singular
संकल्पःvolition/mental resolve
संकल्पः:
Karta
TypeNoun
Rootसंकल्प
Formmasculine, nominative, singular
कुरुतेmakes/places
कुरुते:
TypeVerb
Rootकृ
Formpresent, ātmanepada, third, singular
वशेunder control/in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
Formmasculine, locative, singular
चित्तम्mind
चित्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootचित्त
Formneuter, nominative, singular
ग्रसतिdevours/overcomes
ग्रसति:
TypeVerb
Rootग्रस्
Formpresent, parasmaipada, third, singular
संकल्पम्volition/resolve
संकल्पम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंकल्प
Formmasculine, accusative, singular
तत्that (this)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootज्ञान
Formneuter, nominative, singular
अनुत्तमम्unsurpassed/supreme
अनुत्तमम्:
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
Formneuter, nominative, singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes