Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization

ज्योतिषो5पि विकुर्वाणाद्‌ भवन्त्यापो रसात्मिका: । अदृभ्यो गन्धवहा भूमि: सर्वेषां सृष्टिरुच्यते,फिर अग्नि-तत्त्वमें विकार आनेपर रसमय जल-तत्त्वकी उत्पत्ति होती है। जलसे गन्धका वहन करनेवाली पृथ्वीका प्रादुर्भाव होता है। इस प्रकार पञ्चमहाभूतोंकी सृष्टि बतायी जाती है

jyotiṣo 'pi vikurvāṇād bhavanty āpo rasātmikāḥ | adṛbhyo gandha-vahā bhūmiḥ sarveṣāṃ sṛṣṭir ucyate ||

જ્યોતિ/અગ્નિ-તત્ત્વમાં વિકૃતિ થતાં રસાત્મિક જલ-તત્ત્વ ઉત્પન્ન થાય છે. જલમાંથી ગંધ વહન કરનાર પૃથ્વી પ્રગટ થાય છે. આ રીતે (તત્ત્વોની) સૃષ્ટિ વર્ણવાઈ છે.

ज्योतिषःfrom fire (the fire-element)
ज्योतिषः:
Apadana
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Ablative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विकुर्वाणात्from (it) undergoing modification/transforming
विकुर्वाणात्:
Apadana
TypeVerb
Rootवि + कृ (विकुर्वाण)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Ablative, Singular
भवन्तिarise/come into being
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
आपःwaters (water-element)
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
रसात्मिकाःhaving taste as their essence
रसात्मिकाः:
TypeAdjective
Rootरस + आत्मन्
FormFeminine, Nominative, Plural
अद्भ्यःfrom the waters
अद्भ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Ablative, Plural
गन्धवहाcarrying odor
गन्धवहा:
TypeAdjective
Rootगन्ध + वह
Formण्वुल्/अ (agent-noun/adj. from √वह, 'carrier'), Feminine, Nominative, Singular
भूमिःearth (earth-element)
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वेषाम्of all (of them)
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सृष्टिःcreation/origination
सृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
उच्यतेis said/is stated
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Atmanepada (passive sense)

व्यास उवाच

V
Vyāsa
J
jyotis/tejas (fire principle)
Ā
āpaḥ (water)
B
bhūmi (earth)
R
rasa (taste)
G
gandha (smell)