Shloka 27

Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa

Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment

Devanagari script

स्तेन॑ मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय । शीघ्रं धारय चौरस्थ मम दण्डं नराधिप

Transliteration

stenaṁ māṁ tvaṁ viditvā ca svadharmam anupālaya | śīghraṁ dhāraya caurastha mama daṇḍaṁ narādhipa ||

Translation

વ્યાસે કહ્યું— “મને ચોર જાણીને પણ તું પોતાનો સ્વધર્મ પાળ. હે નરાધિપ! ચોરને દંડ આપનારની ભૂમિકામાં ઊભો રહી, તત્કાળ મારો દંડ નિર્ધારિત કર.”

Word by Word

• स्तेनम्: a thief
• स्तेनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्तेन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Accusative, Singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Nominative, Singular

• विदित्वा: having known/recognized
• Type: Verb
• Root: विद्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• स्वधर्मम्: one's own duty
• स्वधर्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वधर्म
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अनुपालय: protect/observe (it)
• Type: Verb
• Root: अनु-पाल्
• Form: Loṭ (imperative), Second, Singular, Parasmaipada

• शीघ्रम्: quickly
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र

• धारय: inflict/execute; apply
• Type: Verb
• Root: धृ
• Form: Loṭ (imperative), Second, Singular, Parasmaipada

• चौरस्थ: O one stationed against thieves / O thief-catcher
• Type: Noun
• Root: चौरस्थ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• मम: my
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Genitive, Singular

• दण्डम्: punishment; penalty
• दण्डम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• नराधिप: O king (lord of men)
• Type: Noun
• Root: नराधिप
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• narādhipa (the king/ruler addressed)
• daṇḍa (royal punishment)