Shloka 63

योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः

Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction

Devanagari script

पायसं कूृसरं मांसमपूपानथ शष्कुली: । अपाचयम्नात्मनोडर्थे वृथा मांसान्यभक्षयन्‌,खीर, खिचड़ी, मांस, पूछा और पूरी आदि भोजन वे सिर्फ अपने खानेके लिये बनवाते हैं तथा वे व्यर्थ ही मांस खाया करते हैं

Transliteration

pāyasaṁ kūṣaraṁ māṁsam apūpān atha śaṣkulīḥ | apācayan ātmano 'rthe vṛthā māṁsāny abhakṣayan ||

Translation

પાયસ, ખીચડી, માંસ, અપુપા અને પૂરી જેવી તળેલી વાનગીઓ તેઓ માત્ર પોતાના ભોજન માટે જ બનાવડાવે છે; અને કોઈ ઊંચા હેતુ વિના વ્યર્થમાં માંસ ભક્ષણ કરે છે.

Word by Word

• पायसम्: rice-milk pudding
• पायसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पायस
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• कूसरम्: khichड़ी / a kind of porridge
• कूसरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कूसर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मांस
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अपूपान्: cakes (apūpa)
• अपूपान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अपूप
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अथ: and/then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• शष्कुलीः: fried cakes/puris
• शष्कुलीः: Karma
• Type: Noun
• Root: शष्कुली
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• अपाचयम्: they had (them) cooked / caused to be cooked
• Type: Verb
• Root: अप + √पच्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

• आत्मनः: for oneself / of oneself
• Type: Noun
• Root: आत्मन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• अर्थे: for the sake/purpose
• अर्थे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• वृथा: in vain, uselessly
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा

• मांसानि: meats / flesh (pieces)
• मांसानि: Karma
• Type: Noun
• Root: मांस
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• अभक्षयन्: they ate/consumed
• Type: Verb
• Root: अभि + √भक्ष्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

Speaker

शक्र उवाच

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• pāyasa
• kūṣara
• māṁsa
• apūpa
• śaṣkulī