Shloka 28
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
Devanagari script
श्रीस्वाच एष मे निहित: पादो यो<यं सत्सु प्रतिष्ठित: । एवं हि निहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम्
Translation
શ્રી (લક્ષ્મી) બોલ્યા—હે શક્ર (ઇન્દ્ર)! મારો આ પાદ સત્પુરુષોમાં મૂકાયો છે અને ત્યાં પ્રતિષ્ઠિત થયો છે. હવે આ જ રીતે તું મને સર્વ ભૂતોમાં (સમસ્ત પ્રાણીઓમાં) સ્થાપિત કરીને ચારેય તરફથી મારી રક્ષા કર.
Word by Word
श्रीःŚrī (Lakṣmī)
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
एषःthis
एषः:
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
निहितःplaced, set down
निहितः:
TypeAdjective
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पादःfoot; quarter/part
पादः:
Karta
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich
यः:
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (here)
अयम्:
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्सुamong the good (people)
सत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Plural
प्रतिष्ठितःestablished, firmly set
प्रतिष्ठितः:
TypeAdjective
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
निहिताम्placed, set (me)
निहिताम्:
TypeAdjective
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
शक्रO Śakra (Indra)
शक्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
भूतेषुin beings / among creatures
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural
परिधत्स्वplace/establish (all around); set (me) in
परिधत्स्व:
TypeVerb
Rootपरि-धा (धातु)
FormImperative (Loṭ), 2nd, Singular, Ātmanepada
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Accusative, Singular
Speaker
श॒क्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes