Shloka 13
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
Devanagari script
ब्रह्मण्यो<यं पुरा भूत्वा सत्यवादी जितेन्द्रिय: । अभ्यसूयद् ब्राह्मणानामुच्छिष्ट श्षास्पृशद् घृतम्
Translation
તે પહેલાં બ્રાહ્મણહિતૈષી, સત્યવાદી અને જીતેન્દ્રિય હતો; પરંતુ પછી બ્રાહ્મણો પ્રત્યે તેમાં દોષદૃષ્ટિ ઊભી થઈ, અને તેણે ઉચ્છિષ્ટ હાથથી ઘી સ્પર્શ્યું.
Word by Word
ब्रह्मण्यःdevoted to Brahmins / pious
ब्रह्मण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःself-controlled (one who has conquered the senses)
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यसूयत्he became censorious / he found fault
अभ्यसूयत्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि+असूय
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins / toward Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
उच्छिष्टleftover; defiled (by eating)
उच्छिष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootउच्छिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
हस्तhand
हस्त:
Karma
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अस्पृशत्he touched
अस्पृशत्:
Karta
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootघृत
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
शक्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes