Shloka 13

अर्जुनस्य युधिष्ठिरं प्रति क्षात्रधर्मोपदेशः | Arjuna’s Counsel to Yudhiṣṭhira on Kṣatra-Dharma

Devanagari script

स त्वं यज्ञैमहाराज यजस्व बहुदक्षिणै: । यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वर:,“महाराज! नरेन्द्र। आप भी इन्द्रके समान ही चिन्ता और शोकसे रहित हो दीर्घ कालतक बहुत-सी दक्षिणावाले यज्ञोंका अनुष्ठान करते रहिये

Transliteration

sa tvaṁ yajñai mahārāja yajasva bahudakṣiṇaiḥ | yathaivendro manuṣyendra cirāya vigatajvaraḥ ||

Translation

વૈશંપાયન બોલ્યા—“મહારાજ, નરેન્દ્ર! ઇન્દ્રની જેમ બહુ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો કરો અને દીર્ઘકાલ સુધી ચિંતા-શોકરૂપ જ્વરથી રહિત રહો.”

Word by Word

• सः: he/that (you)
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• यज्ञैः: by/with sacrifices
• यज्ञैः: Karana
• Type: Noun
• Root: यज्ञ
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• महाराज: O great king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• यजस्व: perform sacrifice / worship
• Type: Verb
• Root: यज्
• Form: Imperative, Second, Singular, Atmanepada

• बहु-दक्षिणैः: with abundant fees/gifts (as dakṣiṇā)
• बहु-दक्षिणैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: बहुदक्षिण
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• यथा: just as
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: इन्द्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मनुष्येन्द्र: O lord of men (king)
• Type: Noun
• Root: मनुष्येन्द्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• चिराय: for a long time / long
• चिराय: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: चिर
• Form: dative used adverbially

• विगत-ज्वरः: free from fever/affliction (free from anxiety)
• विगत-ज्वरः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विगतज्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Indra
• Mahārāja (the king addressed)
• Yajña (sacrifice)
• Dakṣiṇā (sacrificial gifts)