Shloka 5
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
स तेषां प्रेत्यभावे च प्रेत्यजातौ विनिश्षये । आगमस्थ: स भूयिष्ठमात्मतत्त्वे न तुष्यति,“इस शरीरको त्याग देनेके पश्चात् जीवकी सत्ता रहती है या नहीं, अथवा देह-त्यागके बाद उसका पुनर्जन्म होता है या नहीं", इस विषयमें उन आचार्योंका जो सुनिश्चित सिद्धान्त था, वे लोग आत्मतत्त्वके विषयमें जैसा विचार उपस्थित करते थे, उससे शास्त्रानुयायी राजा जनदेवको विशेष संतोष नहीं होता था
sa teṣāṃ pretyabhāve ca pretyajātau viniśṣaye | āgamasthaḥ sa bhūyiṣṭham ātmatattve na tuṣyati ||
શાસ્ત્રપ્રમાણ પર સ્થિત તે આચાર્યોએ દેહત્યાગ પછી આત્મા રહે છે કે નહીં અને દેહ છોડ્યા પછી પુનર્જન્મ થાય છે કે નહીં—એ વિષયમાં નિશ્ચિત નિર્ણય કર્યો હતો; છતાં આત્મતત્ત્વ વિષે તેમના પ્રતિપાદનથી રાજા જનદેવને વિશેષ સંતોષ થયો નહીં।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that authoritative, scripture-based conclusions about post-death existence and rebirth may still fail to satisfy a sincere seeker unless they illuminate ātmatattva—directly clarifying the nature of the Self and its moral implications.
Bhishma reports that various teachers had offered definitive, āgama-based views on whether the jīva persists after death and whether it is reborn; yet King Janadeva remained unconvinced and unsatisfied with their accounts of the Self’s true nature.