Shloka 25
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
अथ चेदेवमप्यस्ति यल्लोके नोपपद्यते । अजरोथ<यममृत्युश्व राजासौ मन्यते यथा
atha ced evam apy asti yal loke nopapadyate | ajaro 'yam amṛtyuś ca rājāsau manyate yathā ||
ભીષ્મે કહ્યું—શાસ્ત્રના બળે દેહથી ભિન્ન અજર-અમર આત્મા માની લઈએ, તો રાજાને ‘અજર-અમર’ કહેનારી સ્તુતિ પણ શબ્દશઃ સાચી માનવી પડે. તેથી સમજવું કે આવા વચનો ઘણી વાર રૂઢિ-અલંકાર છે; ‘અજર’ એટલે નિરોગી દેહ, ‘સ્વર્ગસુખ’ એટલે અહીં પ્રત્યક્ષ સુખભોગ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights that some exalted claims—such as ‘unaging, deathless self’ or ‘immortal king’—may function as conventional or figurative speech rather than strict literal description; one should be careful about how scriptural language is interpreted.
In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Bhishma is explaining a skeptical/critical line of reasoning: if one accepts non-empirical claims solely on authority, then one must also accept ordinary hyperbole (like bards calling a king immortal), thereby urging discernment about literal versus conventional meanings.