Shloka 16
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
निः:संदिग्धमनीहो वै मुक्त: सर्वपरिग्रहै: । विविक्तचारी लघ्वाशी तपस्वी नियतेन्द्रिय:
niḥsaṃdigdhamanīho vai muktaḥ sarvaparigrahaiḥ | viviktacārī laghvāśī tapasvī niyatendriyaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—જે નિઃસંદેહ છે અને વ્યર્થ દોડધામથી મુક્ત છે; જેણે સર્વ પ્રકારના પરિગ્રહ અને આસક્તિ ત્યજી છે; જે એકાંતવાસી, અલ્પાહારી, તપસ્વી અને ઇન્દ્રિય-નિગ્રહવાળો છે—એવો પુરુષ સ્થિર અને અચંચળ ચિત્તથી નિઃસંદેહ પરબ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation and realization of Brahman come through inner discipline: freedom from doubt, renunciation of grasping (parigraha), seclusion from distractions, moderation in food, austerity, and restraint of the senses—culminating in a steady, controlled mind.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma is advising Yudhishthira about the qualities of a true renunciant/aspirant whose disciplined life and unwavering mind lead to certain attainment of the Supreme.