Shloka 14
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
प्रकीर्णमेष भारं हि यद्वद् धार्येत दस्युभि: । प्रतिलोमां दिशं बुद्ध्वा संसारमबुधास्तथा
prakīrṇam eṣa bhāraṃ hi yadvat dhāryeta dasyubhiḥ | pratilomāṃ diśaṃ buddhvā saṃsāram abudhās tathā ||
ભીષ્મે કહ્યું—જેમ ચોર-લૂંટારૂઓ ભેંસ/ઘેટું મારી તેનો ભાર ખભા પર ઉઠાવી ભાગે છે, ત્યાં સુધી તેમને સર્વ દિશાઓમાંથી પકડાઈ જવાની ભીતિ રહે છે; પરંતુ માર્ગ પ્રતિકૂળ છે એમ જાણી જ્યારે તે ભાર ખભેથી ફેંકી દે છે, ત્યારે પોતાની ઇચ્છિત દિશામાં સુખપૂર્વક આગળ વધે છે. એ જ રીતે અજ્ઞાની મનુષ્ય જ્યાં સુધી સંસારકર્મનો ભાર વહન કરે છે, ત્યાં સુધી સર્વત્ર ભયથી ઘેરાય છે; અને જ્યારે તેને ત્યજી દે છે, ત્યારે શાંતિનો અધિકારી બને છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Worldly engagement, when clung to as a personal burden, breeds pervasive fear and insecurity; recognizing its adverse consequences and relinquishing attachment to it leads to inner peace (śānti).
Bhishma uses a vivid analogy: robbers flee with a stolen carcass, fearing capture from all sides, until they drop the load and escape safely. He applies this to ordinary people who carry the ‘burden’ of samsaric action and anxiety until they abandon it and attain peace.