Shloka 5
Brahmacarya-Upāya: Jñāna, Śauca, and the Mind’s Role in Desire (शान्ति पर्व, अध्याय २०७)
Devanagari script
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्रवर: प्रभु: । पुरुष: सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभु:
Translation
ભરતશ્રેષ્ઠ! ભગવાન કેશવ જ સર્વના ઈશ્વર અને પ્રભુ છે. શ્રુતિમાં ‘પુરુષ એવેદં સર્વમ્’ વગેરે વચનો દ્વારા તે સર્વવ્યાપી વિભુની મહિમા અનેક રીતે ગાઈ છે।
Word by Word
केशवःKeshava (Krishna)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
ईश्वरःLord, ruler
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःmaster, sovereign
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषःthe Person (Supreme Being)
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइति
एवindeed, just
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
श्रूयतेis heard / is stated (in scripture)
श्रूयते:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, Atmanepada (Passive sense), Third, Singular
बहुधाin many ways
बहुधा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
विभुःthe all-pervading one
विभुः:
Karta
TypeNoun
Rootविभु
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes