Shloka 32
Brahmacarya-Upāya: Jñāna, Śauca, and the Mind’s Role in Desire (शान्ति पर्व, अध्याय २०७)
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुत: शतम् । पद्धयां शूद्रशतं चैव केशवो भरतर्षभ
bāhubhyāṃ kṣatriyaśataṃ vaiśyānām ūrutaḥ śatam | padbhyāṃ śūdraśataṃ caiva keśavo bharatarṣabha ||
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! કેશવે પોતાની બંને ભુજાઓમાંથી સો ક્ષત્રિયોને, પોતાની જાંઘોમાંથી સો વૈશ્યોને અને પોતાના પગમાંથી સો શૂદ્રોને ઉત્પન્ન કર્યા.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a traditional, hierarchical model of social organization by mapping varṇas to parts of the divine body, implying differentiated functions and duties within a single ordered whole, framed as a dharma-based vision of society.
Bhīṣma, instructing Yudhiṣṭhira in the Śānti Parva, states that Keśava generated different social groups—Kṣatriyas, Vaiśyas, and Śūdras—from his arms, thighs, and feet, respectively, as part of a broader discourse on social duties and governance.