Shloka 26
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
इसलिये ज्ञानके द्वारा बुद्धिको, बुद्धिके द्वारा मनको तथा मनके द्वारा इन्द्रिय- समुदायको निर्मल एवं शुद्ध करके अविनाशी परमात्माको प्राप्त किया जा सकता है ।।
buddhipravīṇo manasā samṛddho nirāśiṣaṁ nirguṇam abhyupaiti | paraṁ tyajantīha viloḍyamānā hutāśanaṁ vāyur ivendhanastham ||
અતએવ જ્ઞાનથી બુદ્ધિને, બુદ્ધિથી મનને અને મનથી ઇન્દ્રિયસમૂહને નિર્મળ-શુદ્ધ કરીને અવિનાશી પરમાત્માને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. વિવેકમાં પ્રવીણ અને સંયમિત મનથી સમૃદ્ધ પુરુષ, નિરાશિષ બની નિર્ગુણ સત્યને સમીપે જાય છે. જેમ પવન ઇંધણમાં છુપાયેલી અગ્નિને મથન કરીને પ્રજ્વલિત કરે છે, તેમ અહીં આસક્તિઓનો ત્યાગ અને અંતઃસંયમ પરમને પ્રગટ કરે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is presented as an inner purification sequence: knowledge clarifies the intellect, the clarified intellect steadies the mind, and the steady mind disciplines the senses. With desirelessness and detachment, one can approach the imperishable, attributeless Supreme Self.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhishthira on the path of peace and liberation after the war, using the analogy of wind kindling fire hidden in fuel to illustrate how disciplined practice reveals the Supreme already present within.