Shloka 17
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
Devanagari script
गुणवद्धिर्गुणोपेतं यदा ध्यानगुणं मन: । तदा सर्वान् गुणान् हित्वा निर्गुणं प्रतिपद्यते
Translation
ભીષ્મ બોલ્યા—શબ્દાદિ વિષયગुणોથી યુક્ત ઇન્દ્રિયસંબંધથી ગુણોમાં ઘેરાયેલું મન જ્યારે ધ્યાનજન્ય ગુણોથી સંપન્ન થાય છે, ત્યારે તે સર્વ ગુણોને ત્યજી નિર્ગુણ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે।
Word by Word
गुणवत्possessed of qualities
गुणवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुणवत्
FormNeuter, Accusative, Singular
भिःby/with (instrumental plural ending)
भिः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootभिस् (तृतीया-बहुवचन-प्रत्ययः)
गुणोपेतम्endowed with qualities
गुणोपेतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुणोपेत
FormNeuter, Accusative, Singular
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
ध्यानगुणम्the quality born of meditation
ध्यानगुणम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्यानगुण
FormMasculine, Accusative, Singular
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
गुणान्qualities
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
TypeVerb
Rootहा (त्यागे)
FormAbsolutive (Gerund)
निर्गुणम्quality-less (nirguṇa)
निर्गुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्गुण
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिपद्यतेattains/approaches
प्रतिपद्यते:
TypeVerb
Rootप्रति + पद्
FormPresent, Third, Singular, Ātmanepada
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes