Shloka 20
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
ध्यानक्रियापरो युक्तो ध्यानवान् ध्याननिश्चय: । ध्याने समाधिमुत्पाद्य तदपि त्यजति क्रमात्
dhyānakriyāparo yukto dhyānavān dhyānaniścayaḥ | dhyāne samādhimutpādya tad api tyajati kramāt ||
તે ધ્યાન-ક્રિયામાં સતત તત્પર, સંયમી, ધ્યાનનિષ્ઠ અને દૃઢનિશ્ચયી રહે છે. ધ્યાનથી સમાધિ ઉત્પન્ન કરીને, પછી ક્રમે કરીને તે ધ્યાન-ક્રિયાનો પણ ત્યાગ કરે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Meditation is a disciplined means that culminates in samādhi and direct insight; once that culmination is reached, even the act of meditating is gradually relinquished—signifying non-attachment to methods and resting in realized awareness.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma continues advising on yogic practice: he describes the practitioner’s progression from sustained meditation to samādhi, and then to a stage where the practitioner no longer clings even to the practice itself.