Shloka 7

Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)

Devanagari script

प्रेयाण्यपि च सर्वाणि जह्याद्‌ ध्यानेन योगवित्‌ | पज्चवर्गप्रमाथीनि नेच्छेच्चैतानि वीर्यवान्‌,योगको जाननेवाले समर्थ पुरुषको चाहिये कि कानोंके द्वारा शब्द न सुने, त्वचासे स्पर्शका अनुभव न करे, आँखसे रूपको न देखे और जिह्ढासे रसोंको ग्रहण न करे एवं ध्यानके द्वारा समस्त सूँघने योग्य वस्तुओंको भी त्याग दे तथा पाँचों इन्द्रियोंको मथ डालनेवाले इन विषयोंकी कभी मनसे भी इच्छा न करे

Transliteration

bhīṣma uvāca | preyāṇy api ca sarvāṇi jahyād dhyānena yogavit | pañcavarga-pramāthīni necchec caitāni vīryavān |

Translation

યોગનો જાણકાર ધ્યાન દ્વારા ઇન્દ્રિયોને પ્રિય લાગતા વિષયો પણ ત્યજી દે. દૃઢવીર્ય પુરુષ પાંચ ઇન્દ્રિયસમૂહને ઉથલાવી નાખે એવા વિષયો ઇચ્છે પણ નહીં.

Word by Word

प्रेयाणिpleasant (objects)

अपिeven/also

चand

सर्वाणिall

जह्यात्should abandon

ध्यानेनby meditation

योगवित्knower of yoga

पञ्चवर्गप्रमाथीनिdisturbing the group of five (senses)

नnot

इच्छेत्should desire

चand

एतानिthese

वीर्यवान्vigorous/strong-willed

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

five senses (pañcavarga/indriyas)

sense-objects (preyāṇi)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes