Shloka 26
ध्यानयोगवर्णनम्
Description of the Path of Meditation
सचेतनं जीवगुणं वदन्ति स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम् । अतः: पर क्षेत्रविदो वदन्ति प्रावर्तयद् यो भुवनानि सप्त
sacetanam jīvaguṇaṃ vadanti sa ceṣṭate ceṣṭayate ca sarvam | ataḥ para kṣetravido vadanti prāvartayad yo bhuvanāni sapta ||
તેઓ જીવના ગુણને ચેતનાસહિત કહે છે; તે પોતે ચેષ્ટા કરે છે અને સર્વને ચેષ્ટા કરાવે છે. તેથી ક્ષેત્રતત્ત્વ જાણનારા કહે છે—ક્ષેત્રજ્ઞથી પણ પરે તે પરમાત્મા છે, જેણે સાતે લોકોને પ્રવૃત્ત કર્યા.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Conscious agency is attributed to the living self, yet a higher principle is affirmed: beyond the individual knower of the body (kṣetrajña) stands the Supreme Self who initiates and governs the cosmic order, including the seven worlds.
In a doctrinal discussion, Bharadvāja articulates a hierarchy of principles: the conscious individual self that acts and impels action, and above it the Supreme Self, identified as the cosmic initiator who set the seven realms in motion.