Shloka 26
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
भूमेर्गन्धगुणान् वेत्ति रसं चादभ्य: शरीरवान् । ज्योतिषा चक्षुषा रूपं स्पर्श वेत्ति च वाहिना
bhūmer gandhaguṇān vetti rasaṃ cādbhyaḥ śarīravān | jyotiṣā cakṣuṣā rūpaṃ sparśaṃ vetti ca vāhinā ||
ભરદ્વાજે કહ્યું—દેહધારી જીવ પૃથ્વી દ્વારા ગંધગુણને જાણે છે; જળ દ્વારા રસનો આસ્વાદ કરે છે; તેજથી ઉત્પન્ન થયેલ નેત્ર દ્વારા રૂપને જુએ છે; અને વાયુના આશ્રયથી ત્વચા દ્વારા સ્પર્શનું જ્ઞાન કરે છે. આ રીતે ભૂતોમાં આધારિત ઇન્દ્રિયો પોતાના-પોતાના વિષયો પ્રગટ કરે છે।
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Sense-knowledge operates through an elemental basis: smell is rooted in earth, taste in water, sight in fire/light, and touch in air. The verse highlights how the embodied self experiences the world via element-linked faculties, a common Shanti Parva move toward discriminating body, senses, and deeper self.
Bharadvāja is instructing his listener in a philosophical analysis of perception, enumerating how each sensory cognition corresponds to a particular element. This supports the broader Shanti Parva discourse on understanding embodiment and cultivating discernment.