Shloka 36
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
Devanagari script
भरद्वाज उवाच पुष्कराद् यदि सम्भूतो ज्येष्ठ भवति पुष्करम् | ब्रह्माणं पूर्वजं चाह भवान् संदेह एव मे,भरद्वाजने पूछा--प्रभो! यदि ब्रह्माजी कमलसे प्रकट हुए तब तो कमल ही ज्येष्ठ प्रतीत होता है; परंतु आपने ब्रह्माजीको पूर्वज बताया है; अतः यह संदेह मेरे मनमें बना ही रह गया
Translation
ભરદ્વાજે કહ્યું—પ્રભો! જો બ્રહ્મા કમળમાંથી ઉત્પન્ન થયા હોય, તો જ્યેષ્ઠ તો કમળ જ થાય; પરંતુ તમે બ્રહ્માને પૂર્વજ કહ્યો—એથી મારા મનમાં સંશય રહ્યો છે।
Word by Word
भरद्वाजःBharadvaja
भरद्वाजः:
Karta
TypeNoun
Rootभरद्वाज
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
पुष्करात्from the lotus
पुष्करात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormNeuter, Ablative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
सम्भूतःarisen/produced
सम्भूतः:
TypeVerb
Rootसम्-भू
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
ज्येष्ठःelder/older
ज्येष्ठः:
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular
पुष्करम्the lotus
पुष्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
पूर्वजम्the earlier-born/ancestor
पूर्वजम्:
TypeAdjective
Rootपूर्वज
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आहsaid/declared
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
संदेहःdoubt
संदेहः:
Karta
TypeNoun
Rootसंदेह
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
Speaker
भरद्वाज उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes