Shloka 33
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
अपगतमसुखार्थमी हनार्थ- रुपगतबुद्धिरवेक्ष्य चात्मसंस्थम् । तृषितमनियतं मनो नियम्तुं व्रतमिदमाजगरं शुचिश्ष॒रामि
apagata-masukha-artham īhanārtha-rūpagata-buddhir avekṣya cātma-saṁstham | tṛṣitam aniyataṁ mano niyantuṁ vratam idam ājagaraṁ śuciḥ śrāmi ||
આત્મામાં સ્થિત એવા મહાપુરુષને જોઈને—જેણીની બુદ્ધિ તે તમામ વિષયોથી વિરક્ત થઈ ગઈ છે, જેને લોકો સુખ માનીને ઇચ્છે છે પરંતુ જેના પરિણામે દુઃખ જ મળે છે—મને બોધ થયો. તેથી તૃષ્ણાથી વ્યાકુળ, અસંયત મનને વશમાં કરવા માટે હું શુદ્ધ ભાવથી આ આજગર-વ્રતનું આચરણ કરું છું.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Craving-driven pursuits that promise pleasure often culminate in suffering; by recognizing this and cultivating dispassion, one should restrain the restless mind through disciplined observance—here symbolized by the ājagara-vrata, a practice of non-grasping and inner steadiness.
Bhishma reports that, after observing a self-abiding renunciant who is detached from painful worldly aims, he gains clarity and adopts the ‘python-vow’ as a method to subdue his own thirsting, uncontrolled mind.