Shloka 30
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
Devanagari script
सुखमसुखमलाभमर्थलाभं रतिमरतिं मरणं च जीवितं च । विधिनियतमवेक्ष्य तत्त्वतो<5हं व्रतमिदमाजगरं शुचिश्लरामि
Translation
સુખ-દુઃખ, લાભ-હાનિ, અનુકૂળ-પ્રતિકૂળ તથા જીવન-મરણ—આ બધું વિધિના અધિન છે. આ તત્ત્વને યથાર્થ રીતે જાણીને હું શુદ્ધ ભાવથી આ આજગર-વ્રતનું આચરણ કરું છું.
Word by Word
सुखम्happiness
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
असुखम्unhappiness
असुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
अलाभम्non-gain, loss
अलाभम्:
Karma
TypeNoun
Rootअलाभ
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्थलाभम्gain of wealth/benefit
अर्थलाभम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थलाभ
FormMasculine, Accusative, Singular
रतिम्delight, attachment
रतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरति
FormFeminine, Accusative, Singular
अरतिम्dislike, aversion
अरतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअरति
FormFeminine, Accusative, Singular
मरणम्death
मरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootमरण
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विधिनियतम्fixed by fate/ordinance
विधिनियतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविधिनियत
FormNeuter, Accusative, Singular
अवेक्ष्यhaving considered/observed
अवेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअव-ईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तत्त्वतःin truth, correctly
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतस्
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत
FormNeuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
आजगरम्python (ajagara); (as) ajagara-vow
आजगरम्:
Karma
TypeNoun
Rootआजगर
FormMasculine, Accusative, Singular
शुचिश्लरामिI practice/observe (purely)
शुचिश्लरामि:
TypeVerb
Rootशुचि + श्लरामि
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes